Pəncərədən baxış, 2026
Xovlu xalça
240 x 160 sm
Fərqli mövzularda müxtəlif sərhədlər və məhdudiyyətlərlə müəyyən edilmiş “qorunma” altında ata və iki qardaşla böyümüş bir qadın olaraq, Kafiyə bu əsəri şəxsi təcrübələrinə və müşahidələrinə əsaslanaraq, real həyata əsaslanaraq yaratdı. Məqsəd izləyicini bu məsələ üzərində daha dərindən düşünməyə təşviq etməkdir. Evdəki bütün kişilərin bir qadını idarə etmək, ona məhdudiyyətlər qoymaq “hüququ”na malik olduğu və qadının həyatdakı məqsədinin “ev qurmaq” (ailə qurmaq) ilə ölçüldüyü bir evdə qadın həqiqətən özünü təhlükəsiz hiss edirmi? Pəncərə arxasındakı o varlığın, bir şəxsiyyət kimi önəmi nədir?
Kompozisiyada üç kişi fiquru arasında yerləşən kiçik tərs üçbucağın arxasına bir qadın fiquru var. Bu qadının üz cizgiləri yoxdur. Bir qadının qəzəbinin və ya səsini qaldırmasının “həddi aşmaq” kimi qəbul edildiyi bir cəmiyyətdə bu ifadəsizlik onun hisslərinin və şəxsiyyətinin nəzərə alınmadığını simvollaşdırır. Buna baxmayaraq, o, qırmızı geyimi ilə varlığının mövcudluğunu hiss etdirməyə çalışır. Yaşıl tonlar kişi motivləri ilə formalaşaraq, ortaya çıxır və qadının qarşısındakı “pəncərə”yə doğru uzanan divarlarda romb formaları təsvir olunur. Bu romblar gözün simvoludur; sanki bütün nəzərlər evdəki həmin qadının üzərindədir.
Kişi fiqurları qadının çevrəsindəki fərqli kişi obrazlarını təmsil edir. Onların geyimləri və üz cizgiləri Qarabağ xalça naxışlarından götürülmüş S formalı “əjdaha” ornamentinin üzərində qurulub və bəzədilib. Əjdaha motivi güc və qoruma simvoludur, lakin bu kişi fiqurlarının üzlərində əsəbi bir ifadə yaradır. Bu da kişilərə yüklənən rolların onlara necə təsir etdiyini sorğulayır. Kişi baş geyimləri (buxara papaq kimi tanınan qoyun dərisindən hazırlanmış ənənəvi papaq) tarixən “qeyrət” anlayışı ilə əlaqələndirilib. Bu əsərdə papaq bu anlayışın cəmiyyətdə qadınları daha da məhdudlaşdırmaq üçün bir vasitəyə çevrildiyini ifadə edir.
Bu kiçik üçbucaqlar çoxalaraq daha böyük bir iyerarxiyaya çevrilir. Lakin bu üçbucaqlı formalı xalça yalnız evin damı kimidir, yəni evi günəşdən və yağışdan qoruyan hissə kimi qəbul edilir. Bu evin təməli isə uzun, bir-birinə bərkidilməmiş ərişlərdir.
Əgər bizim üçün ən təhlükəsiz yer evimizdirsə, bəs qadınlar üçün bu “sistemli ev” öz təməlində nəyi qoruyur? Rəssamın izləyicidən istəyi məhz bunu sorğulaması və bu sual üzərində düşünməsidir.